🕉️ भगवान पशुपतिनाथ
नेपालको राष्ट्रिय देवता र शिवको पवित्र रूप। पशुहरूका स्वामी र विश्वको रक्षक।
परिचय
भगवान पशुपतिनाथ नेपालको सबैभन्दा पवित्र र प्रतिष्ठित देवता हुनुहुन्छ। उहाँ भगवान शिवको एक रूप हुनुहुन्छ र "पशुपति" अर्थात् सबै प्राणीहरूका स्वामी हुनुहुन्छ।
काठमाडौंको बागमती नदीको किनारमा अवस्थित पशुपतिनाथ मन्दिर विश्वको सबैभन्दा पवित्र शिव मन्दिरहरूमध्ये एक हो। यो युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश छ र प्रत्येक वर्ष लाखौं भक्तहरू यहाँ दर्शन गर्न आउँछन्।
इतिहास र पौराणिक कथा
पौराणिक उत्पत्ति
पुराणहरू अनुसार, भगवान शिव मृगको रूपमा यस स्थानमा विचरण गर्नुहुन्थ्यो। अन्य देवताहरूले उहाँलाई पक्रन खोज्दा, उहाँको सिङ भाँचियो र त्यही स्थानमा लिङ्गको रूपमा प्रकट हुनुभयो।
मन्दिरको निर्माण
वर्तमान मन्दिरको संरचना १७औं शताब्दीमा राजा भूपतीन्द्र मल्लद्वारा निर्माण गरिएको थियो। तर यो स्थान हजारौं वर्षदेखि पूजाको केन्द्र रहेको छ।
विश्व सम्पदा
१९७९ मा युनेस्कोले पशुपतिनाथ क्षेत्रलाई विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश गर्यो। यो नेपालको सांस्कृतिक र धार्मिक पहिचानको प्रतीक हो।
आध्यात्मिक महत्त्व
धार्मिक महत्त्व
- चार धामहरूमध्ये एक: पशुपतिनाथ हिन्दूहरूका लागि चार पवित्र धामहरूमध्ये एक हो
- मोक्षको द्वार: यहाँ अन्त्येष्टि गर्नाले मोक्ष प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ
- शिवरात्रिको उत्सव: महाशिवरात्रिमा लाखौं भक्तहरू यहाँ जम्मा हुन्छन्
- राष्ट्रिय देवता: पशुपतिनाथ नेपालको राष्ट्रिय देवता हुनुहुन्छ
आध्यात्मिक शक्ति
पशुपतिनाथको दर्शन र पूजाले:
पवित्र मन्त्रहरू
ॐ नमः शिवाय
ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं
पुष्टिवर्धनम्।
उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥
प्रमुख पर्वहरू
पशुपतिनाथ मन्दिरमा मनाइने मुख्य पर्वहरू:
महाशिवरात्रि
वर्षको सबैभन्दा ठूलो उत्सव। लाखौं भक्तहरू रातभर जागरण गरी शिवको पूजा गर्छन्।
तीज
महिलाहरूको प्रमुख पर्व। पतिको दीर्घायुको कामना गर्दै पशुपतिनाथको पूजा गरिन्छ।
बाला चतुर्दशी
दिवंगत आत्माहरूको शान्तिको लागि विशेष पूजा र दीप दान गरिन्छ।
विरासत र प्रभाव
पशुपतिनाथ मन्दिर नेपालको सांस्कृतिक, धार्मिक र राष्ट्रिय पहिचानको केन्द्र हो। यसले नेपाली समाज, कला, संस्कृति र परम्परालाई जीवित राखेको छ।
विश्वभरका हिन्दू भक्तहरूका लागि यो तीर्थस्थल अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। यहाँको आध्यात्मिक वातावरण, बागमती नदीको पवित्रता र शिवको दिव्य उपस्थितिले यसलाई अद्वितीय बनाएको छ।